Trzy podstawowe zasady JudoO JudoPolscy medaliści olimpijscy w Judo



Ju-Jitsu japońska sztuka walki  bez broni lub z użyciem małego oręża, znajdująca zastosowanie zarówno w ataku i obronie. Obejmuje techniki walki z jednym lub z kilkoma uzbrojonymi lub nieuzbrojonymi przeciwnikami. Ju-Jitsu rozwijano w środowisku samurajów w celu zapewnienia sobie przewagi w walce, po utracie lub zniszczeniu głównej broni. Zakładano że do osiągnięcia celu możliwe jest użycie wszelkich dostępnych  sposobów nie wyłączając ataków dążących do trwałego okaleczenia przeciwnika lub pozbawienia go życia. Pierwsze wzmianki w historiografii japońskiej na temat sztuk walki pochodzą o okresu Heian (794-1185). Dla współczesnego człowieka nazwa Ju-Jitsu jest nieco myląca oznacza bowiem w wolnym przekładzie "łagodną walkę".  Istnieje kilka konkurencyjnych teorii na temat genezy Ju-Jitsu. Jedna z nich mówi o jej chińskich początkach.   

    W kulturze samurajów powszechne było dążenie do nieustannego doskonalenia umiejętności w posługiwaniu się bronią oraz w walce w wręcz. Obok ciągłych treningów pracowano również nieustannie nad rozwojem nowych technik walki. Bardzo często techniki kończące trenowano na skazańcach lub jeńcach. Niektóre techniki Ju-Jitsu powstały na gruncie badań naukowych. W szczególności badań anatomii człowieka, w wyniku których stworzono techniki "zabijania jednym uderzeniem" (Najbardziej znanym przedstawicielem "naukowego" podejścia do rozwoju Ju-Jitsu był Yoshimitsu - lekarz i twórca stylu Daito Ryu, żył w latach: 1045 - 1127). Ze względu na fakt, iż poszczególne rody/klany trenowały i rozwijały Ju-Jitiu niezelżenie od sobie, powstało wiele odmian tej sztuki walki. Mimo pozornych podobieństw (wymuszonych dostępnym orężem i anatomią człowieka) różnią się one strategią i taktyką walki. 
    
    Z biegiem lat Ju-Jitsu ewoluowało dopasowując się do nowych realiów Wysp Japońskich. Wraz z zakończeniem okresu wojen domowych, od początku XVII wieku, zmalało "zapotrzebowanie" na techniki wykonywane w rynsztunku bojowym przydatne w walce i  prowadzące do śmierci przeciwnika. Większy nacisk kładziono na elementy Ju-Jitsu przydatne w czasach pokoju, wykonywane bez rynsztunku, czasem ograniczając się tylko do samoobrony.  Zaczęto włączać do nauczania Ju-Jitsu elementy filozofii i umiejętności rozwiązywania sporów. Na popularności zaczynała zyskiwać koncepcja "Ustąp aby zwyciężyć", czyli pogląd mówiący, że aby pokonać silniejszego, słabszy nie powinien stawiać mu oporu. Powinien dać się pociągnąć lub popchnąć aby następnie wykorzystać energię atakującego do kontrataku.

    Wraz z otwarciem się Japonii na świat zewnętrzny ( rok 1868) następuje gwałtowne załamanie popularności Ju-Jitsu w Japonii. Pokolenia młodych Japończyków tracą zainteresowanie sztuką walki. Ju-Jitsu przegrywa konfrontację z przywożoną na wyspy bronią palną. Fascynacja kulturą europejską i amerykańską pcha Japończyków bardziej do rugby i europejskiego teatru niż do kultywowania tradycji przodków. Wielu mistrzów Ju-Jitsu zaprzestało wówczas nauczanie lub ograniczyło się do szkolenia najbliższych członków swoich rodzin.

    Należy podkreślić, iż tradycyjne Ju-Jitsu było sztuką wysoce skomplikowaną, wymagająca cierpliwości i wielu lat ciężkich treningów. Zmieniające się czasy i mentalność młodych pokoleń oraz wymieranie  starych mistrzów spowodowało ewolucję Ju-Jitsu w kierunku jego uproszczenia i tym samym ułatwienia w nauczaniu. Sami Japończycy dość szybko dostrzegli przydatność Ju-Jitsu w nowej rzeczywistości  wprowadzając je jako element szkolenia policjantów a później jako obowiązkowy punkt w japońskim systemie edukacji.
 Wtedy jednak nie było to już Ju-Jitsu a Judo, które stworzył mistrz Ju-Jitsu, profesor Jigoro Kano. Oczywiście Judo powstało na bazie Ju-Jitsu ale to już temat na osobny artykuł.
 
    Ze względu na to, że tradycyjne Ju-Jitsu obejmuje (lub obejmowało) praktycznie wszystkie możliwe techniki walki wręcz i ograniczone jest jedynie anatomią człowieka, wniosło ono gigantyczny wkład w rozwój sztuk, systemów i sportów walki na całym świecie. Poszczególne kraje, tworząc systemy walki na potrzeby wojska, policji i służb specjalnych czerpały całymi garściami z doświadczeń dawnych japońskich mistrzów. Rosyjskie Sambo, Izraelska Krav Maga, brazylijskie Ju-Jitsu (i wiele, wiele innych)  to systemy które nigdy by nie powstały bez Ju-Jitsu. Co więcej współczesne MMA, które raczej trudno nazwać sportem (osobista opinia autora) to nic innego jak zbiór technik Ju-Jitsu dostosowanych do wymagań tego widowiska.
 
    Nie jest do końca prawdą, że Ju-Jitsu trenowano wyłącznie w środowisku samurajów. Na przestrzeni wieków ta sztuka walki przeniknęła do wszystkich warstw społecznych Japonii.
Doprowadzili do tego przede wszystkim zubożali mistrzowie tej sztuki walki i samurajowie pozbawieni zatrudnienia (pana), którzy niejednokrotnie płacili za strawę i dach nad głową lekcją Ju-Jitsu.   

    W latach 70 - tych XX wieku eksperci z całego świata pracowali nad przepisami sportowymi które miały na celu regulować sportową walkę Ju-Jitsu. Założono, że techniki walki powinny obejmować zarówno techniki zapaśnicze oraz techniki uderzeń kończynami. Miało to na celu uwydatnienie różnic między Judo a Jiu-Jitsu. Pierwsze europejskie mistrzostwa Ju Jitsu odbyły się w Niemczech. Obecnie na świecie istnieje kilka międzynarodowych federacji. Rozgrywają one regularnie zawody sportowe na poziomie mistrzostw świata i kontynentu.
Do najbardziej znanych należą International Ju-Jitsu Association, International Sport Ju-Jitsu Association, International Ju-Jitsu Federation.

    W Polsce istnieje kilkanaście organizacji zrzeszających mniejsze jednostki – kluby i sekcje. Do najbardziej znanych należą: Polska Federacja Dalekowschodnich Sztuk i Sportów Walki z siedzibą w Warszawie, Polski Związek Ju-Jitsu z siedzibą w Katowicach, Polska Federacja Ju-Jitsu (z siedzibą w Krakowie), Polska Akademia Ju-Jitsu (z siedzibą w Zielonej Górze), Międzynarodowa Federacja Modern Ju-Jitsu (z siedzibą w Głogowie), Polskie Centrum Jiu-Jitsu Goshin-Ryu (z siedzibą w Warszawie).  
    Obecnie najbardziej dynamicznie na rzecz tego sportu działa Polski Związek Ju-Jitsu w siedzibą w Katowicach. To właśnie ten związek organizuje Mistrzostwa Polski oraz prowadzi Reprezentację Polski. 

    Walki w sportowym Ju-Jitsu rozgrywane są w ochraniaczach na ręce i nogi (golenie) i odbywają się w  formule semi-kontakt. Zapewnia to bezpieczeństwo walczących i nadaje Ju-Jitsu typowo sportowy charakter. Zasady walki mogą różnić się w zależności do federacji. 

    Zasadniczo przyjmuje się że, zawodnik by wygrać walkę przed czasem musi uzyskać ippon w każdej fazie walki, tzn.: 
- w fazie uderzeń i kopnięć (faza I) - zawodnik uzyskuje ipon przez celne uderzenie, kopnięcie.
- w fazie rzutów (faza II) - zawodnik uzyskuje ipon przez rzut przeciwnika na brzuch lub plecy. 
- w fazie walki w paterze (faza III) - zawodnik uzyskuje ipon przez wykonanie trzymania, lub poddanie przeciwnika w wyniku założenia dźwigni lub duszenia 
    Jeżeli żaden z zawodników nie uzyska punktów ipon w każdej fazie walki, w regulaminowym czasie walki, wówczas wygrywa ten który zdobył większą liczbę punktów ipon/wazari/yoko. 
    W przypadku gdy zawodnicy posiadają identyczna ilość punktów przeprowadzana jest dogrywka (sędziowie biorą pod uwagę także w ilu fazach dany zawodnik punktował). 

    Podczas walki w sportowym Ju-Jitsu niedopuszczalne jest między innymi:
- przechwycenie (złapanie) przeciwnika bez zaznaczenia fazy I. 
- wyprowadzanie uderzeń i kopnięć po przechwycie (faza II) i w parterze (faza III).
- wyprowadzanie bezpośrednich uderzeń ( tak jak w boxie i kick-boxingu) na twarz i kopnięć z pełną siłą na twarz przeciwnika (choć można kopać w głowę w starszych grupach wiekowych).  
- stosowanie techniki uznawanych za niebezpieczne dla zdrowia i życia zawodników np zakładanie dźwigni na kręgosłup, ataki na genitalia, zakładania dźwigni na małe stawy itp. 

    System kar dla zawodników jest podobny jak w Judo. Otrzymanie 4 kar shido kończy walkę dyskwalifikacją. W Ju-Jitsu może być stosowana dodatkowo kara "chui" (równa 2 shido), którą można otrzymać miedzy innymi za wykonanie niedozwolonej techniki.

    Takie zasady powodują ze walki Ju-Jitsu bywają  bardziej widowiskowe, dłuższe ale i nieco bardziej kontuzjogenne niż Judo. Ze względu na to, że ipon nie musi kończyć walki, walczący są skłonni do podejmowania większego ryzyka i zwykle przeprowadzają większą liczbę ataków niż zawodnicy w Judo
 
    Współczesne Ju-Jitsu sportowe korzysta także trochę z dorobku Judo. Federacje Ju-Jitsu przyjęły za obowiązkowy strój treningowy Judogę. Również system klasyfikacji zawodników ze względu na umiejętności (stopnie kyu i dan) został zaczerpnięty z Judo i jest do niego bliźniaczo podobny. 

Istnieje kilka formuł walki/dyscyplin w Ju-Jitsu. Są to:

1) Fighting bez pierwszej fazy (walka bez uderzeń i kopnięć - podobna do Judo. w tej formule walczą przede wszystkim dzieci)
2) Fighting (wszystkie trzy fazy walki wymienione powyżej)
3) Ne-Waza (walka tylko w parterze, BJJ)
4) Duo-system (walki pokazowe gdzie oceniana jest precyzja wykonania technik i ich prawidłowe zastosowanie)
5) Duo-show (podobnie jak duo system ale z użyciem przebrań (strojów zawodników) i rekwizytów)  

    Na zawodach rozgrywane są wszystkie te konkurencje (pod warunkiem że zgłoszą się zawodnicy). Startujący mają prawo startu we wszystkich dyscyplinach w ramach jednych zawodów. Oznacza to, że na jednym turnieju można zdobyć kilka medali. W formule Duo-system i Duo-show dopuszczone są pary mieszane. Tzn. możliwa jest walka (pokazowa) kobiety z mężczyzną.

    Są w Polsce kluby które szkolą zawodników zarówno w Judo jak i w Ju-Jitsu odnosząc znaczące sukcesy w obu tych dyscyplinach. Dobrym przykładem jest nasz Uczniowski Klub Sportowy "Judo" Mysłowice i np.: Budowlani Sosnowiec. Ze względu na podobieństwa Judo i Ju-Jitsu zawodnicy obu tych dyscyplin często walczą ze sobą w zawodach obu dyscyplin. Choć trzeba podkreślić że w zawodach Judo starszych roczników ciężko spotkać zawodników specjalizujących się w Ju-Jitsu.

    Ju-Jitsu jest w Polsce i na świecie znacznie mniej spopularyzowane niż  Judo.